27 Kʒala 2026 - Tutaçxa


Ndğaneri nozit̆a: Yoxo k̆oçi var, k̆oçi yoxo omsk̆vanams.
Günün sözü: İsim, adamı değil, adam ismi güzelleştirir.
Gramer 20 - Yeterlik kipi emperfekt

20

yeterlik kipi emperfekt

20. Hareket fiili: Yeterlik kipi emperfekt

20.1. Yeterlik kipi Sade emperfekt

20.1.1. Yapım ve çekim

Tablo 29: Yeterlik kipi Sade emperfekt
Fiil başı
(P̆riverbi)
Şahıs öneki 
(Şurişi ek̆omʒxva)
Kök öneki
(P̆ricici)
Kök
(Cici)
 Birleşik sonek
ø-

dolo-

gama-

go-

vs

1. şahıs

m-

-a-   Tekil

-en

2. şahıs

g-

3. şahıs

ø-

Çoğul

-eran ~

-ernan ~

-enan

{eö.ynl}
t̆axums atn. viʒ̆. ark.
t̆axuy fur. arş.
t̆axups xop. çxa.

kırıyor

Ma mat̆axen.
(1) Ben kırabiliyorum; ben kırabilirim.
(2) Aslında kırmak istemiyorum. Ama yinede elimde olmadan, istemesem de kırıyorum.

 

mat̆axen: (1) ben kırabiliyorum
  (2) istemiyerek kırıyorum
gat̆axen  
at̆axen  
mat̆axeran ~ mat̆axernan ~ mat̆axenan  
gat̆axeran ~ gat̆axernan ~ gat̆axenan  
at̆axeran ~ at̆axernan ~ at̆axenan  

20.1.2. Kullanım (Oxmaru)

Tüm Yeterlik kiplerinde özne (Eylemi yapan) Datif durumdadır. Eğer tümleç varsa yalın durumdadır.

Arsimas Lazuri ak̆itxen-i? yul. Arsima Lazca okuyabilir mi?
Tena do Teonas Lazuri anç̆areran. Tena ve Teona Lazca yazabilirler.
Sin do ma Lazuri masinapenan. Sen ve ben Lazca konuşabiliriz .
Nandidis mota-muşis Lazuri dvagurinen. Büyük anne torununa Lazca öğretebilir.
Arsimas İngulizuri var ak̆itxen. Arsima İngilizce okuyamıyor .
Tena do Teonas Alamanuri var anç̆areran. Tena ve Teona Almanca yazamıyorlar.
Si do ma Korturi çkar var oxomaʒ̆oneran. Sen ve ben Gürcüceyi hiç anlamayız.

20.2. Yeterlik kipi Emperfekt Geçmiş Zaman

Tablo 30: Yeterlik kipi Emperfekt Geçmiş Zaman
1* 2*
3* 4* 5* 6* 7*
 ø-

dolo-

gama-

go-

vs.

 1. şahıs

m-

 -a-    -er-  -t̆-  Tekil

-u

 

2. şahıs

g-  

Çoğul

-es ~ -ey

3. şahıs

ø-

*1 - Fiil başı (p̆riverbi)
*2 - Eylemi yapan şahıs göstergesi
*3 - Kök öneki(P̆ricici)
*4 - Kök(Cici )
*5 - Aspekt göstergesi
*6 - Zaman göstergesi
*7 - Şahıs soneki

{eö.ynl}
t̆axums atn. viʒ̆. ark.
t̆axuy fur. arş.
t̆axups xop. çxa.

Kırıyor

 

ben kırabilirdim; kırabiliyordum ( Yöreye ve kişiye göre /t̆ / fonemi önünde bulunan /r / fonemi kaybolur. )

mat̆axert̆u
gat̆axert̆u
at̆axert̆u
mat̆axert̆es
gat̆axert̆es
at̆axert̆es

Örnek (Evuli)

Ma mç̆ipepe mat̆axert̆u do mçxupe var mat̆axert̆u. Ben ince olanları kırabiliyordum ama kalın olanları kıramıyordum .
Ma sk̆ani dixo var maxenert̆u. Ben sensiz yapamıyordum.
Si k̆ai Lazuri gasinapert̆u. Sen iyi Lazca konuşabiliyordun.
Emus-ti k̆ai Lazuri ağarğalert̆u. O da iyi Lazca konuşabiliyordu.
Çkin mtelis k̆ai nçxomi maç̆opert̆es. Biz hepimiz iyi balık yakalayabiliyorduk.
Ma sk̆ani dixo var maxenert̆u-i ? Ben sensiz yapamıyor muydum ?
Si k̆ai Lazuri var gasinapert̆u-i ? Sen iyi Lazca konuşamıyor muydun ?
Emus mişi nena çkva k̆ai ağarğalert̆u ? O kimin dilini daha iyi konuşabiliyordu ?
Çkin nçxomi var maç̆opert̆es. Biz balık tutamıyorduk.

 

20.3. Emperfekt “Doren”li geçmiş zaman

{eö.ynl}
t̆axums atn. viʒ̆. ark.
t̆axuy fur. arş.
t̆axups xop. çxa.

kırıyor

mat̆axert̆u doren: ben (yakın geçmişte) kırabiliyordum
gat̆axert̆u doren  
at̆axert̆u doren  
mat̆axert̆es doren  
gat̆axert̆es doren  
at̆axert̆es doren  

Örnek (Evuli)

Ma ncaşe emalert̆u doren. Ben (yakın geçmişte) ağaca çıkabiliyordum.
Ma ncaşe var emalert̆u doren. Ben (yakın geçmişte) ağaca çıkamıyordum.
Ma ncaşe var emalert̆u doren-i ? Ben (yakın geçmişte) ağaca çıkamıyor muydum ?
İsmanas guda aç̆andinert̆u doren. İsmana (yakın geçmişte) tulum çalabiliyordu.
İsmanas guda var aç̆andinert̆u doren-i ? İsmana (yakın geçmişte) tulum çalamıyor muydu ?
Nandidis puci anç̆valert̆u doren-i ? Büyükanne (yakın geçmişte) ineği sağabiliyordu.
Berepes iri khale ast̆ereret̆es doren. (Yakın geçmişte) çocuklar her yerde oynayabiliyordu.


Mjora.Com Sözlük