Skindinape 1 / Hayvanlar 1

Skindinape Hayvanlar Skindinape (Cincğonepe, Otoronepe do Anfibepe)
Hayvanlar (Memeliler, Sürüngenler ve Anfibiler)

1. Mtuti. Boz ayı.
(Ursus arctos)

2. Ğeci. Domuz.
(Sus scrofa)

3.Coğori. Köpek.
(Canis lupus familiaris)
Ardeşen'de Laç̆i , Atina’da Layç̆i denir.

4. Mgeri. Kurt.
(Canis lupus)
Mgveri ve Mcveri de denir.

5. Mk̆yapu. Çakal.
(Canis aureus)
Ardeşen ve Atina'da Mç̆apu denir. Erkeğine Atina'da Lip̆arde, Viʒ̆e'de Lip̆adre, Ardeşen'de Lip̆radi ve Lap̆arde adı verilir.

6. Meli. Tilki.
( Vulpes vulpes )
Viʒ̆e'de Ʒkvit̆i denir.

7. Eremi. Geyik.
(Cervus elephus)

8. Mskveri. Karaca.
(Capreolus capreolus)

9. Ntxamt̆k̆ori. Çengel boynuzlu dağ keçisi.
(Rupicapra rupicapra)

10. Puci. Sığır, inek.
(Bos taurus)
Dişisine Puci, erkeğine Xoci, bir yaşını doldurmamış dişisine Muzari / Mozari ya da P̆ep̆ena / P̆ep̆ela, erkeğine Xocik̆ina, bir yaşını doldurmuş erkeğine Xocik̆a, bir yaşını doldurmuş dişisine Geni / Nceni, yeni doğum yapmışına Lulvoni, az sağılanına Benglixi, çok sağılanına Şamia / Mşvavila, doğuralı bir seneyi geçmiş olanına Muzimare denir.

11. Ʒxeni. At.
(Equus caballus)

12. Guruni. Eşek.
(Equus asinus)
Girini de denir.

13. K̆uluni. Kulan.
(Equus Hemonius)

14. Cori. Katır.
(Equus mulus mulus)

15. Dombai. Manda.
(Bubalus bubalis)

16. Çxuri. Koyun. mçxuri de denir.
(Ovis ammon aries)

17. Txa. Keçi.
(Capra hircus)
Ntxa ya da Şuroni de denir. Keçinin küçük yavrusuna T̆ik̆ani-tik̆ani denir. Erkek keçi yavrusuna Kolit̆i, bir yaşını doldurmamış dişi keçiye Çebiç̆i, bir yaşındaki doğurmamış keçiye Toxli, bir yaşındaki keçiye Koşat̆i denir. Daha büyüğüne artık Şuroni denir.

Postu boz keçiye Manosi; çene kısmı kırmızımsı, vücudu siyah keçiye Aʒ̆erezi; vücudu siyah, başı beyaz keçiye K̆açkari; kulakları beyaz, gövdesi koyu renkli keçiye Navlozi; kırmızı-siyah ya da siyah-beyaz postlu keçiye Ğula; yapağısı kahverengi olan keçiye K̆ast̆ani; yüzünün kenarları dik çizgili olan keçiye de yine K̆ast̆ani; postunun rengi beyaz ağırlıklı, karışık renklerden oluşanına da Kçeğula denir. Kulakları kısa keçiye Xuturi ya da Kirigi; uzun olanına Yapazi ya da Pelluği denir. Boynuzsuz keçiye de Koligi ya da K̆op̆ali adı verilir. Erkek keçiye Boçi, küçük erkek keçiye de Boçik̆a ve Boçik̆ina denir.

18. Abaza şuroni
(Capra hircus. Saanen ırkı)
Mç̆xeli şuroni de denir.

19. Mʒkvit̆ura. Tavşan.
(Lepus europeus)

20. K̆at̆u. Kedi.
(Felis domesticus)

21. K̆at̆umt̆uri. Yaban kedisi.
(Felix silvestris)
Viʒ̆e'de K̆at̆umt̆k̆ori de denir.

22. Munçki. Porsuk.
( Meles meles )
Atina'da Munç̆ği, Ardeşen'de Munç̆k̆i, Viʒ̆e'de de Munçkvi denir.

23. Ʒ̆vinari. Su samuru.
(Lutra lutra)
Furt̆ona'da Mʒ̆unari, Atina'da Ʒ̆inri, Xopa'da Ʒ̆vinari denir.

24. Ğali k̆at̆u. Kunduz.
(Castor fiber)

25. Danz̆oloni. Kirpi.
(Erinaceus concolor)
Buz̆gi de denir.

26. K̆venuri. Ağaç sansarı.
(Martes martes)

27. Dadalibu. Gelincik.
(Mustela nivalis)
Çxala'da Dadlibu ve Qaliç̆ereli adıyla bilinen bu hayvana Atina'da Ğayla / Ğalia denir.

28. Çikilaze. Sincap.
(Scirus vulgaris)
K̆at̆arazi ve Z̆emuri adlarıyla da bilinir.

29. Ğut̆u ğut̆u. Fındık faresi.
(Muscardinus avellanarius)
Atina'da Mludi olarak bilinen bu kemirgene Ardeşen'de Ğundu ğundu / Mğut̆u mğut̆u, Furt̆ona'da Ğut̆u ğut̆u denir.

30. Mtugi. Ev faresi, Fındık faresi
(Mus musculus)
Atina'da Mtuci, Ardeşen'de Mtui denir.

Kaynaklar:
• BUCAKLİŞİ, İsmail Avcı, Hasan UZUNHASANOĞLU. Lazuri – Turkuli Nenapuna, Lazca –Türkçe Sözlük. Akyüz Yayınları. İstanbul 1999.
• KADSHAIA, Otar; Heinz FÄHNRICH. Mingrelisch – Deutsches Wörterbuch. Reichert Verlag, Wiesbaden, 2001.
• BAYTOP, Prof. Dr. Turhan. Türkçe Bitki Adları Sözlüğü. Türk Dil Kurumu Yayınları: 578. Ankara 1997.
• PHILLIPS, Roger. Wild Flowers of Britain . London 1977.
• MATARACI, Tuğrul. Ağaçlar, Doğa Severler İçin Rehber Kitap, Marmara Bölgesi Doğal–Egzotik Ağaç ve Çalıları. TEMA Vakfı Yayınları. İstanbul 2004.
• TEKİN, Erdoğan. Türkiye'nin En Güzel Yabani Çiçekleri. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. İstanbul 2005.
• UZUNHASANOĞLU, Hasan. Lazca Bitki İsimleri Üzerine Bir Deneme; Mzgudape. Mjora Lazepeşi Nena. Sayı II. s. 43-45.
• Türkçe–Gürcüce Sözlük. Gürcistan–Türkiye Bilimsel-Kültürel İlişkiler Derneği. Lai Çlaidze'nin Redaksiyonuyla, II cilt. İstanbul, 2001.
• AMSE – de JONG, Dr. Tine H. Laz–English Dictionary. Kaukasus–Verlag, 2004.
• Çikobava, Arnolt. Çhanuri Taksthebi, Xopuri Khilokhavi. Tbilisi, 1970.
• Amse – de Jong, Dr. Tine H. Laz – English Dictionary . Kaukasus – Verlag, 2004.
• İsmail Bucaklişi, Hasan Uzunhasanoğlu – İrfan Aleksiva - Büyük Lazca Sözlük, Didi Lazuri Nenapuna ( Lazca - Türkçe / Türkçe - Lazca )Çiviyazıları, 2007.
• Kuş sesleri, telif hakkı olmayan, kullanıma açık Xeno-Canto.Org sitesinden indirilip uygun formata çevrildi. 2026
Edit: Yavuz Yazıcı Mjora.Com 2026

🍪 Çerez Kullanımı