Gramer 26 - Tümleç göstergesi

18 Kʒala 2026 - Sabat̆oni
İNDEX Anasayfa Sözlük LZ & TR Laz Yer Adları Atasözleri Yön, Zaman Dua & Beddua Bilmeceler Mâniler Laz Müziği Laz Horonları Laz Şarkıları Müz.Türleri Gramer Önsöz Gramer İndex Sayfa 1-48 Lzr.Nç̆ari Çeviri Telaffuz Laz Ad'ları Zoo.Bot K̆vinçepe Mzgudape Skindinape Çxomepe Bobolape Sitede Ara

Ndğaneri nozit̆a: Oxorzasuzi k̆oçi t̆angalasuzi puci numgvas.

Günün sözü: Kadınsız erkek, çıngırağı olmayan inek gibidir.

tümleç göstergesi

26. Hareket fiili: Tümleç Göstergesi

Yeterlik kipi ve Tecrübe kipinde Eylemi yapan şahıs göstergesi olan “m-”, “g-” ekleri kalan kiplerde Tümleç göstergesi olarak işlev yapmaktadır.

26.1. Biçim

“m-” : 1. şahıs

Değişkenleri

(1) “ø-” : “m” önünde
(2) “mp̆-” : Fındıklı ve Arhavi diyalektlerinde “oroms: seviyor” ve “iloms: vuruyor, öldürüyor” fiillerinde
(3) “m-” : kalan bütün hallerde

“g-” : 2.şahıs

Değişkenleri

(1) “ø-” : “g, k, k̆” önünde

(2) “k̆-” : (a) Fırlatmalı konson önünde (“k̆” hariç) / Before ejective consonant ot̆er t̆an “k̆”; (b) Fındıklı ve Arhavi diyalektlerinde “oroms: seviyor” ve “iloms: vuruyor, öldürüyor” fiillerinde

(1) “k-” : Fırlatmasız sessiz konson önünde (“k” hariç)

(2) “g-” : Kalan tüm hallerde*

“ø-” : 3. şahıs

* Lazca fonolojisinde “gm” ve “gn” arkasında başka bir konson bulunmamktadır. Tümleç göstergesi “g-”nin eklenmesi ile [*g- + m + konson] ve [*g- + n + konson] gibi üç konson dizisi beklendiğinde hangi fonem grubu gerçekleşir? Bu soruya cevap verilmesi için yeterli sayıda örnek toplanamamıştır.

Kural: Tümleç göstergesi “g-” eklendiğinde Eylemi yapan şahıs göstergesi “b-, v-, p-, p̆-, m-” kaybolur.

26.2. Kullanım (Oxmaru)

26.2.1. Yalın nesneli fiillerde [1]

Önce aşağıdaki örneklere bakınız.

► Gubazik mok̆açams. Gubaz beni tutuyor.
► Gubazik gok̆açams. Gubaz seni tutuyor.
► Gubazik Xasa ok̆açams. Gubaz Xasa'yı tutuyor.
► Si mok̆açam. Sen beni tutuyorsun.
► Si Xasa ok̆açam. Sen Xasa'yı tutuyorsun.
► Ma gok̆açam. Ben seni tutuyorum.
► Ma Xasa vok̆açam. Ben Xasa'yı tutuyorum.

Bu örneklerdeki “m-” ve “g-” ekleri Yalın nesneyi (Düz nesneyi) göstermektedir.

26.2.2. Datif nesneli fiillerde[2]

Hopa-Mak̆rial, Çxala

► Aşelak mqorops. Aşela beni seviyor.
► Aşelak k̆qorops. Aşela seni seviyor.
► Aşelak İsmaz qorops. Aşela İsma'yı seviyor.

Bu örneklerdeki “m-” ve “k̆-” ekleri Datif nesneyi (Dolaylı tümleci[3]) göstermektedir.

Arkabi

► Teonak mp̆oroms. Teona beni seviyor.
► Teonak k̆oroms. Teona seni seviyor.
► Teonak Aşelaz oroms. Teona Aşela'yı seviyor.
► Si Aşelaz orom-i ? Sen Aşela'yı seviyor musun ?
► Si ma var mp̆orom-i ? Sen beni sevmiyor musun ?

Bu örneklerdeki “mô-” ve “k̆-” ekleri Datif nesneyi (Dolaylı tümleci) göstermektedir.

26.2.3. İki-nesneli fiillerde[4]

► Tenak makvali momçu. Tena bana yumurta verdi.
► Tenak makvali mekçu. Tena sana yumurta verdi.
► Tenak K̆izus makvali meçu. Tena K̆izu'ya yumurta verdi.
► Si K̆izus makvali meçi. Sen K̆izu'ya yumurta verdin.
► Si makvali momçi. Sen bana yumurta verdin.
► Ma K̆izus makvali mepçi. Ben K̆izu'ya yumurta verdim.
► Ma makvali mekçi. Ben sana yumurta verdim.

Bu örneklerdeki “m-” ve “k-” ekleri Datif nesneyi (Dolaylı tümleci) göstermektedir.

[1] Yalın nesneli fiil: Türkçedeki “Düz geçişli fiil”.

[2] Datif nesneli fiil: Türkçedeki “Dolaylı geçişli fiil”.

[3] Dolaylı tümleç: Lazca cümledeki Dolaylı tümleç, Türkçe çevirisinde Düz tümleç haline gelmektedir.

[4] İki-nesneli fiil: Türkçe gramerdeki “İki tümleçli geçişli fiil”.

Mjora.Com Sözlük

Yasal uyarı: Bu sayfadaki materyaller (Yazı, fotoğraf, ses kaydı vb.)Telif Hakları ile ilgili yasal mevzuat uyarınca korunmakta olup, yazarların ve Mjora.Com'un yazılı izni olmadıkça reklam içeren ve reklam geliri olan içeriklerde kullanılamaz, kaynak gösterilerek dahi iktibas edilemez, her ne suretle olursa olsun ticari amaçla çoğaltma ve yayma yapılamaz, kopya edilemez, diğer reklam içeren ve reklam geliri olan internet sayfası ya da topluma acık yerlerde yayınlanamaz/yayımlanamaz. Mjora.Com ve dahil olduğu Lazuri.Com© 2002-2026, KazimKoyuncu.Net© 2004-2026, LazuriMedia.Com© 2006-2026 siteler grubu; Hiçbir uluslararası kurum ya da kuruluşa hizmet etmez. Bu sitelerin içeriğindeki çalışmalara kaynak gösterilmiştir. Kaynak gösterilmeyen tüm materyaller sitelerimize ait olup, kaynak göstermeden ya da izin alınmadan kullanılamaz!

18 Kʒala 2026 - Sabat̆oni