26 Kʒala 2026 - Mjaçxa


Ndğaneri nozit̆a: Var gişkun na iç̆it̆xi, oç̆it̆xu oncğore var on.
Günün sözü: Bilmiyorsan sor, sormak ayıp değil.
Gramer 32 - Başkalaşma fiili

32

başkalaşma fiili

32. Başkalaşma Fiili

32.1.“Biri bir şey oluyor”

Yalın özneli Yalın yüklemli fiil

Bir halden başka bir hale geçmeyi ifade eden fiildir. Örneğin, “öğrenci iken mimar olmak” gibi.

Tablo 40 : Sade emperfekt
Atina Art̆aşeni-Ok̆ordule Arkabi Mak̆rial-Çxala
viyer biyer biver ~ bivapur viqver ~ viqvapur
iyer iyer iver ~ ivapur iqver ~ iqvapur
iyen iyen iven ~ ivapun iqven ~ iqvapun
viyert biyertu bivert ~ bivapurt viqvert ~ viqvapurt
iyert iyertu ivert ~ ivapurt iqvert ~ iqvapurt
iyeran iyeran ivenan ~ ivapunan iqvenan ~ iqvapunan

Tablo 41 : Emperfek geçmiş zaman
Atina Art̆aşeni-Ok̆ordule Arkabi Mak̆rial-Çxala
viyert̆i biyert̆i bivert̆i ~ bivapurt̆i viqvert̆i ~ viqvapurt̆i
iyert̆i iyert̆i ivert̆i ~ ivapurt̆i iqvert̆i ~ iqvapurt̆i
iyert̆u iyert̆u ivert̆u ~ ivapurt̆u iqvert̆u ~ iqvapurt̆u
viyert̆it biyert̆it bivert̆it ~ bivapurt̆it viqvert̆it ~ viqvapurt̆it
iyert̆it iyert̆it ivert̆it ~ ivapurt̆it iqvert̆it ~ iqvapurt̆it
iyert̆es iyert̆ey ivert̆es ~ ivapurt̆es iqvert̆es ~ iqvapurt̆es

Tablo 42: Sade perfekt
Atina Art̆aşeni Arkabi Xopa-Çxala
viyi biyi bivi viqvi
iyi iyi ivi iqvi
iyu iyu ivu iqu
viyit biyit bivit viqvit
iyit iyit ivit iqvit
iyes iyes, iyey ives iqves

Tablo 43: İstek kipi
Atina Art̆aşeni Arkabi Xopa-Çxala
viya biya biva viqva
iya iya iva iqva
iyas iyas~ iyay~ iyasu ivas iqvas
viyat biyat bivat viqvat
iyat iyat ivat iqvat
iyan iyan ivan iqvan

Tablo 44 : Gelecek zaman
Atina Art̆aşeni Arkabi Xopa Çxala
viyare biyare bivare viqvaminon viqvaun
iyare iyare ivare iqvaginon iqvaun
iyasere iyasen ivasen iqvasunon* iqvasun
viyatere biyaten bivaten viqva(t)minonan viqvatun
iyatere iyaten ivaten iqva(t)ginonan iqvatun
iyanere iyanen ivanoren** iqvanunonan* iqvanun
* Mak̆rial, “iqvasinon, iqvasinonan”.
** Pilarget, “ivanon”.

Tablo 45 : Emir kipi
Atina Art̆aşeni Arkabi Xopa Çxala
         
iyi iyi ivi iqvi iqvi
         
         
iyit iyit(u) ivit iqvit iqvit
         

Yasak kipi, “doren”li, “dort̆un”lu, “-na”lı, “ -k̆p ”lu vs. biçimleri bulunmaktadır. Elbette ki olumsuz ve soru biçimleri de vardır.

► Bere-skani mu ivu ? Çocuğun ne oldu ?
► T̆oxt̆ori ivu. Doktor oldu.
► Xarmeli ort̆u, k̆ai diqu. sap. Hastaydı, iyileşti.
► P̆uliʒ̆a korme diyu. Civciv tavuk oldu.
► Si imordasis muya iyare? Sen büyüyünce ne olacaksın?
► Ma vimordasis abuk̆at̆i viyare. Ben büyüyünce avukat olacağım.

32.2. “-a-” kök önekli başkalaşma fiili

32.2.1. Yapım

Tablo 46 : Sade Emperfekt
Atina Art̆aşeni Arkabi Xopa-Çxala
vayer bayer baver vaqver
ayer ayer aver aqver
ayen ayen aven aqven
vayert bayertu bavert vaqvert
ayert ayertu avert aqvert
ayeran ayenan avenan aqvenan

Tablo 47 : Datif durumda olan 1. şahsı gösteren biçimler
Atina Art̆aşeni Arkabi Xopa-Çxala
mayer mayer maver maqver
mayen mayen maven maqven
mayert mayertu mavert maqvert
mayeran mayenan mavenan maqvenan

Tablo 48 : Datif durumda olan 2. şahsı gösteren biçimler
Atina Art̆aşeni Arkabi Xopa-Çxala
gayer gayer gaver gaqver
- - - -
gayen gayen gaven gaqven
gayert gayertu gavert gaqvert
- - - -
gayeran gayenan gavenan gaqvenan

32.2.2.Kullanım

32.2.2.1.“Biri birinin birşeyi oluyor”

{ yö.dtm.yyk } Yalın özneli, Datif tümleçli, Yalın yüklemli fiil

“Bir şahısın bir şeyi oluyor”. Örneğin “bir şahısın öğrencisi oluyor”

► Si ma cuma mayer. Sen benim kardeşim olursun.
► Ma si cuma gayer. Ben senin erkek kardeşin oluyorum.
► Hentepe tkva malte gavenan. Onlar size komşudurlar.
► Him ma nana mayen. O benim annem olur.
► Sin ma mu maqver ? Sen bana ne oluyorsun ? (benim neyimsin ?)
► He k̆pçi ma cumadi maven. O adam benim amcam (dayım) olur.
► Ma si dadi gaqver. Ben senin halan olurum.
► Hemus si mutu var aver. Sen onun hiçbir şeyi olmuyorsun.
► E k̆ulani, aya si mu gaqven? O kız senin neyin oluyor?

32.2.2.2.“Birinin (önceden olmayan birşeyi) oluyor ”

{ yö.dtm } Yalın özneli, Datif tümleçli fiil

► Ma ar bere mayen. Benim bir çocuğum oluyor.
► P̆ot̆e bere var maven. Hiçbir zaman çocuğa sahip olamıyorum.
► Ham livadis vorsi lazut̆i mayen. Bu tarlada benim iyi mısırlarım olur.
► Ma axiris p̆nda ar xoci mayen. Benim ahırda her zaman bir öküzüm olur.
► Ar biçi bere dogavu-na hentepes komeçi. Bir erkek çocuğun olduysa onlara ver.
► Si sum tane k̆ulani gaqven. Senin üç kızın oluyor.
► Ğomamci k̆ulani aqvu. Dün gece bir kız çocuğa sahip oldu.
► Hem oxorcas lu var ayen. O kadının lahanası olmuyor.
► Ar tutaşe Aşelas a bozomota aven. Bir ay sonra Aşela'nın bir kız çocuğu oluyor (olacak).

32.2.2.3.Sıfat yüklem ile kullanım

{ dö.syk } Datif özneli, Sıfat yüklemli fiil

► Leba mayu. Geciktim.
► Mçxvapa mayu. Sıcaklandım.
► İni gayu-i? Üşüdün mü ?
► Qvini var gaqu-i ? Üşümedin mi ?
► Opşa xuçe mayu. Çok kızdım.
► Dido oncğore mavu. Çok utandım.
► Mitis bela var aqvas. Kimsenin başına bela olmasın.
► Mutu zori gaqvas-na, maʒ̆k̆indi k̆itis komuidvi! Bir sıkıntın olursa yüzüğü parmağına tak!

Mjora.Com Sözlük

Copyright © Mjora.Com 2006-2026
webmaster / Bilgi / İletişim: Yavuz Yazıcı
Yasal uyarı: Bu sayfadaki materyaller (Yazı, fotoğraf, ses kaydı vb.)Telif Hakları ile ilgili yasal mevzuat uyarınca korunmakta olup, yazarların ve Mjora.Com'un yazılı izni olmadıkça reklam içeren ve reklam geliri olan içeriklerde kullanılamaz, kaynak gösterilerek dahi iktibas edilemez, her ne suretle olursa olsun ticari amaçla çoğaltma ve yayma yapılamaz, kopya edilemez, diğer reklam içeren ve reklam geliri olan internet sayfası ya da topluma acık yerlerde yayınlanamaz/yayımlanamaz. Mjora.Com ve dahil olduğu Lazuri.Com© 2002-2026, KazimKoyuncu.Net© 2004-2026, LazuriMedia.Com© 2006-2026 siteler grubu; Hiçbir uluslararası kurum ya da kuruluşa hizmet etmez. Bu sitelerin içeriğindeki çalışmalara kaynak gösterilmiştir. Kaynak gösterilmeyen tüm materyaller sitelerimize ait olup, kaynak göstermeden ya da izin alınmadan kullanılamaz!
     
26 Kʒala 2026 - Mjaçxa