Lazi Nozitape - Laz Atasözleri

Lazi Nozitape / Laz Atasözleri

001- Ağani derdi mcveşi gogoç̆ondrinapay.
001- Yeni dert eskisini unutturur.

002- Ağani manebra z̆irasi mcveşi var gogoç̆ondrasen.
002- Yeni arkadaş bulunca eskisini unutmayacaksın.

003- Ağani okosale vrosi kosuy.
003- Yeni süpürge iyi süpürür.

004- Anç̆eʒişe na-mest̆u çxomi mçxu iyen.
004- Oltadan kaçan balık iri olur.

005- Ar elakʒaperi oşk̆uri vit oşk̆uri okʒinay.
005- Bir çürük elma, on elmayı çürütür.

006- Ar gza vrosi-ti gulun do p̆eyat̆i-ti.
006- Bir yolda iyi de gezer kötü de.

007- Ar k̆oçi na-ağoden mutxa iri k̆oçi-ti ağoden.
007- Bir insanın başına gelen, herkesin başına gelebilir.

008- Ar mʒudi nenate curneçi k̆oçi diyilen.
008- Bir yalan söz ile 40 adam öldürülür.

009- Ar mʒ̆iri şeni eyotfale var iç̆ven.
009- Bir pire için yorgan yakılmaz.

010- Ar mp̆alute ğoberi var ixenen.
010- Bir kazıkla çit yapılmaz.

011- Ar nostoni do ar p̆eyat̆i cumalepe var uğunan.
011- Bir lezzetin, bir de kötünün kardeşleri yoktur.

012- Ar p̆icişe vrosi-ti eşkulun p̆eyat̆i'ti.
012- Bir ağızdan iyi söz de çıkar kötü de.

013- Ar purkite purkinora var iyen.
013- Tek çiçekle ilkbahar olmaz.

014- Ar seri dodgineri-ti ditanen.
014- Bir gece ayakta da sabahlanır.

015- Ar şeyi ora muşi var i-na xolo si cegot̆roxun.
015- Bir şeyi zamanında yapmazsan yine senin başına kalır.

016- Ar sica şk̆it gurunişe vrosi’n.
016- Bir enişte yedi eşekten kıymetlidir.

017- Ar t̆ay do vrosi’ rt̆ay.
017- Bir olsun ama iyi olsun.

018- Ar ti cur kudi var citfen.
018- Bir başa iki şapka takılmaz.

019- Ar toma mutu var, mara vit var niç̆irden.
019- Bir saç bir şey değil ama on koparılmaz.

020- Ar xete cur feli var dik̆açen.
020- Bir elle iki kabak tutulmaz.

021- Araba cextaşk̆ule gza na doguray k̆oçi dido'n.
021- Araba indikten sonra yol gösteren çoktur.

022- Arso ibiy mancura ibgay.
022- Biri oynar diğeri ağlar.

023- Arso na-axenen dulya sumiti ay-na cadaxi iyen.
023- Birinin yapacağı işi üç kişi yaparsa kolay olur.

024- Avla laç̆i var ort̆usi ğeci olalapey.
024- Avluda köpek olmayınca domuzu havlattılar.

025- Babaşi nena nana var dogoguray.
025- Babanın sözünü anne öğretemez.

026- Badi do bere ar nosi uğunan.
026- Yaşlı adam ile çocuğun aklı birdir.

027- Bazi mcumu-ti xaşk̆are.
027- Bazen tuz da ekeceksin.

028- Bere derdi ok̆ogirtay.
028- Çocuk derdini bölüşür.

029- Bere dido elamʒkvinu ok̆oxuy.
029- Çocuğu çok şımartmak bozar.

030- Bere kiz̆iru do yoxo var iz̆iru.
030- Çocuk bulundu da isim bulunamadı.

031- Bere na-şk̆omasente nana'ti iz̆ğen.
031- Çocuğun yediğiyle anne de doyar.

032- Bere noz̆iʒasi ti kocekxedun.
032- Çocuğa yüz verirsen tepene çıkar.

033- Bere obgaru şeni’n, laç̆i olalu şeni.
033- Çocuk ağlamak içindir köpek havlamak için.

034- Bere oropu iri oxorza uşkun, ordu var.
034- Çocuğu sevmesini her kadın bilir, büyütmesini bilmez.

035- Bere oxorişi şana on.
035- Çocuk evin neşesidir.

036- Bere var ibgaraşa buzi var meçaman.
036- Çocuk ağlamadan meme vermezler.

037- Bere şk̆ala gza mo gamulur.
037- Çocukla yola çıkma.

038- Bere şk̆ala mo iʒ̆oner.
038- Çocukla kendini bir tutma.

039- Borci meçamute içoden, gza ogzalute.
039- Borç ödeyerek biter, yol yürüyerek.

040- Bozomota xark̆işi’n, biç̆i ocağişi'n.
040- Kız başkasının, erkek ocağındır.

041- Cari gamşkorinasi mak̆arina do lu ar mogalen.
041- Acıktığın zaman makarnayla lahana aynı gelir.

042- Cenç̆areri dido na uğun termoni'ti uk̆atams.
042- Parası çok olan termoni -aşure- de katar.

043- Cenç̆areri giğurt̆ay do ok̆oreʒxu mo gişkurt̆ay.
043- Paran olsun da saymasını bilmesen de olur.

044- Cenç̆areri muç̆o mulun, hişo'ti ulun.
044- Para nasıl gelirse öyle de gider.

045- Cenç̆areri-sk̆ani so giğun gişkurt̆asi oxarcu-ti cadaxi’n.
045- Paranın yerini biliyorsan harcamak da kolaydır.

046- Cenç̆arerisuzi, k̆at̆u k̆at̆uşa mutu var meçay.
046- Bedava, kedi kediye bişey vermez.

047- Cenç̆arerite nosi var eyiç̆open.
047- Parayla akıl satın alınmaz.

048- Cencireri var ğurun, k̆uçxe dodgineri doğurun.
048- Yatalak ölmez, ayakta olan ölür.

049- Cixa doloxeşe t̆vaʒun.
049- Kale içten çatlar.

050- Cuma Cuma on mara minci cenç̆arerite'n.
050- Kardeş kardeştir ama çökelek parayla.

051- Cuma şeni p̆eyat̆i mo iduşur do p̆eyat̆oba mo oğodam.
051- Kardeş için kötü düşünme ve kötülük yapma.

052- Cur xe ar ti şeni'n.
052- İki el bir baş içindir.

053- Çabla k̆uçxe vrosi var goyik̆oraşa mot uk̆ap̆am, capisare.
053- Ayağına çarığını iyi bağlamadan koşma, yere yapışırsın.

054- Çambre na-mobun-ti kanʒaray, onʒore na-mobun-ti kanʒaray.
054- Dibek taşıyan da zorlanır, elek taşıyan da zorlanır.

055- Çoğro mtuyi kat̆u dok̆orey.
055- Dokuz fare kediyi bağladılar.

056- Çxomi k̆udelişe var niç̆open.
056- Balık, kuyruktan yakalanmaz.

057- Çxomi tişe kʒun.
057- Balık baştan kokar.

058- Çxomi, muperepe ptk̆vart̆u mara p̆ici ʒ̆arite opşa miğun ya.
058- Balık demiş ki, Neler derdim ama ağzım su dolu.

059- Çkvaşi bergite ona var ixaşken.
059- Başkasının çapasıyla tarla ekilmez.

060- Çkvaşi dulyas mo ak̆ater.
060- Başkasının işine karışma.

061- Ç̆andaşa na idu'ti dipişmanu na var idu'ti; Xolo na idu, xolo na idu.
061- Düğüne giden de pişman oldu gitmeyen de; İlle giden, ille giden.

062-Ç̆andaşa ulurt̆aşa cari şk̆omeri ort̆are.
062- Düğüne giderken karnın tok olmalı.

063- Ç̆ubri penʒ̆k̆vaşe gamaxt̆usi so meşk̆apxert̆i ya tku.
063- Kestane kabuğundan çıkınca beğenmeyip nerde duruyordum demiş.

064- Daçxuri do oropa var impulen.
064- Ateş ile aşk saklanmaz.

065- Daçxuri var on'na, k̆oma sole mulun?
065- Ateş yoksa duman nerden geliyor?

066- Demiri pasi imxoy do k̆oçişi guri derdi.
066- Demiri pas yer, insanın yüreğini dert.

067- Derdi derdi goç̆ondrinapay.
067- Dert derdi unutturur.

068- Didi çxindi giğun-na-ti, k̆arta şura mo naşuram.
068- Büyük burnun varsa da, her kokuyu koklama.

069- Didi çxomi ʒ̆ulu çxomi cişk̆uy.
069- Büyük balık küçük balığı yutar.

070- Didi mcaşe didi piʒolya elay.
070- Büyük ağaçtan büyük yonga kopar.

071- Didi ti didi ʒ̆una ayen.
071- Büyük başın ağrısı büyük olur.

072- Didilepeşi nosi umosi didi ren.
072- Büyüklerin aklı daha büyüktür.

073- Dido bere dido derdi on.
073- Çok çocuk çok dert demektir.

074- Dido diduşuni-na, lapa-ti var işkomen.
074- Çok düşünürsen lapa da yenmez.

075- Dido mo goinzder meç̆ordare.
075- Çok gerilme koparsın.

076- Dido mo iduşur ordo badi iyare.
076- Çok düşünme erken yaşlanırsın.

077- Dido mo isinapam, nena nena moğay.
077- Çok konuşma, söz sözü getirir.

078- Dido na-gorumt̆u mʒika-ti gundunu.
078- Çoğu ararken azı da kaybetti.

079- Dido obgarinute ğureri şuri var niçen.
079- Çok ağlamakla ölüye can verilmez.

080- Dido ogaşkomu-na topri-ti k̆olo mogalen.
080- Çok yersen bal da acı gelir.

081- Dido osinapu noşk̆eri on, mʒika osinapu okro.
081- Çok konuşmak kömürdür, az konuşmak altın.

082- Diz̆ğasi, omşkorinu muperi’n gogoç̆ondrun.
082- Doyduğunda açlığın nasıl olduğunu unutursun.

083- Dobadona gondini-na ti-ti gondineri giğun.
083- Vatanını kaybettiysen kendini de kaybetmişsindir.

084- Doxunute dulya var içoden.
084- Oturarak iş bitmez.

085- Dulya mo uʒ̆umer do ti mp̆alu ceçi.
085- İş deme de başına odunla/kazıkla vur.

086- Dulya tkvani vrosi dok̆açit do mutu var gağodenan.
086- İşinizi sağlam tutarsanız size bişey olmaz.

087- Dulyamuşi xark̆i na-oxenapay k̆oçi pucişe fark̆i var uğun.
087- İşini başkasına yaptıran kişinin inekten farkı yoktur.

088- Dunç̆u ğura muxtaşuk̆ule msva naçanen.
088- Karıncanın eceli geldikten sonra kanatları çıkar.

089- Dunç̆u msva naçanasi, ya daçxuri celulay, ya ʒ̆ari.
089- Karıncanın kanadı çıkınca ya ateşe düşer ya suya.

090- Evedi na-are dulya şk̆it fara ikum.
090- Acele yaptığın işi yedi kerede yaparsın.

091- Eyotfale-sk̆ani oʒ̆edi do k̆uçxe hişote gonz̆di.
091- Yorganına bak da ayağını öyle uzat.

092- Fuk̆araşi cari, ncumu do ʒ̆ari.
092- Fakirin yemeği, tuz ile su.

093- Gemaşe na-gamulun mtuti gemaşa amulun.
093- Dağdan çıkan ayı dağa girer.

094- Gori do koz̆irare, nosi var-na-ti cenç̆areri keʒ̆egilams.
094- Ara da bulursun, akıl değilse de para çıkar önüne.

095- Goxtute gza var işiren.
095- Gezmekle yol aşınmaz.

096- Gunz̆e nena ok̆işiru moğay.
096- Uzun söz kavga getirir.

097- Guri ini giğurt̆asi mcora var got̆obinay.
097- Yüreğin soğuk olunca güneş ısıtamaz.

098- Guri iri kuğun mara irişi ar var on.
098- Herkesin yüreği var ama hepsinin bir değil.

099- Guri mogalu-na at̆amba eʒ̆i do mbuli dvorgi.
099- Darıldıysan şeftaliyi söküp kiraz dik (darılan biriyle dalga geçmek amacıyla söylenir).

100- Guri mogalu-na guri cari şk̆omi.
100- Darıldıysan ekmeğin içini ye (darılan biriyle dalga geçmek amacıyla söylenir).

101- Guri na giğun steri i.
101- Yüreğinin istediğini yap.

102- Guronis Ğormoti nuşvelams.
102- Allah, cesura yardım eder.

103- Guruni do mskveri na var içinay k̆oçi guruni on.
103- Eşeği ve geyiği ayırt edemeyen insanın kendisi eşektir.

104- Guruni okro kommobey Ham mu monk̆a on tku.
104- Eşeğe altın yüklemişler Bu ne kadar ağır demiş.

105- Guruni okroşi uzengepe duxeney, yoxo mcveşi kodoskudu.
105- Eşeğe altından üzengiler yaptılar, ismi eskisi gibi kaldı.

106- Guruni sk̆ani cexer-na xark̆işi nʒxeni mo ç̆işum.
106- Kendi eşeğine binmişsen başkalarının atını kovalama.

107- Gori do koz̆irare.
107- Ara, bulursun.

108- Gzate na ulun var dvanç̆inen.
108- Yolla giden yorulmaz.

109- Ğormoti na-mekçu nenate isinapare.
109- Allah'ın sana verdiği dil'le konuşacaksın.

110- Ğormoti na-mekçu nananena k̆oçis var gvandinen.
110- Allah'ın sana verdiği anadili, İnsan kaybettirmesin.

111- Ğura bgara nomskun.
111- Ölüme ağlama yakışır.

112- Ğurerişeni vana vrosi isinapaman do vana mutu var isinapaman.
112- Ölen için ya iyi söylerler ya da bir şey söylemezler.

113- Xark̆işi nʒxeni na cexedun ordo culun.
113- Elin atına binen tez iner.

114- Xami ar k̆oçi ilu, nena vitoşi.
114- Bıçak bir adamı öldürdü, dil bin.

115- Xe xe inbos, curiti p̆ici.
115- El eli yıkar her ikisi de yüzü.

116- İç̆it̆xi do gişkurt̆as.
116- Sor ki bilesin.

117- İxi na moğams ixi mendiğams.
117- Rüzgârın getirdiğini rüzgâr götürür.

118- K̆arta k̆vinçi obğe muşişa mulun.
118- Her kuş yuvasına döner.

119- K̆arta k̆oçişk̆ala ark̆aeli nenaten va iğarğalen.
119- Her insanla aynı şekilde konuşulamaz.

120- Karmat̆e uʒ̆are va mkums.
120- Değirmen, susuz öğütmez.

121- K̆arta svas komoloba var iyen.
121- Her yerde erkeklik olmaz.

122- K̆ianas nosi na uğun k̆oçik, duylamuşi xemuşite iyas.
122- Dünyada aklı olan insan, işini kendi eliyle yapsın.

123- K̆ibri nenaşi nk̆ola on.
123- Diş, dilin kilididir.

124- K̆oçi, k̆oçişeni ç̆ami on.
124- İnsan, insan için ilaçtır.

125- K̆oçişi memşvelale xolo k̆oçi on.
125- İnsanın yardımcısı yine insandır.

126- K̆oma na eyulun svas, daçxuri oren.
126- Duman olan yerde ateş vardır.

127- Laç̆i baba var içinams.
127- Köpek, baba tanımaz.

128- Laç̆i goişini do biga/k̆et̆i dik̆açi.
128- Köpeği an ve eline bir sopa/değnek al.

129- Laç̆i laç̆işi xorʒ̆i var imxors.
129- Köpek köpeğin etini yemez.

130- Loya nenate xoci ti inç̆valen.
130- Tatlı dille öküz de sağılır.

131- Loʒa nena ç̆ami on.
131- Tatlı dil ilaçtır.

132- Lu azin do ğoberi var azin.
132- Lahanayı görüyor da çiti görmüyor.

133- Nak̆u nena gişkun hik̆u k̆oçire, mara nananena va gişkun na çkar mutu var ore.
133- Kaç tane dil biliyorsun, o kadar insansın, ama anadilini bilmiyorsan hiçbir şey değilsin.

134- Makfalisk̆ani si cet̆axi.
134- Yumurtanı sen kır.

135- Makfalişa na-gamulun makfali skums.
135- Yumurtadan çıkan, yumurta yumurtlar.

136- Mcverişi mcveri iyen, mtutişi mtuti.
136- Kurdun kurdu olur, ayının ayısı.

137- Mençxome onciremuşi va ğurun.
137- Balıkçı yatağında ölmez.

138- Mençxomeşi oxorza: şira; cenç̆areri so z̆iras.
138- Balıkçının eşi: dul; parayı nereden bulsun.

139- Meşonaşa moyşori.
139- Umut etmektense etmemek daha iyidir.

140- Mzuğa na iğvaren mç̆imaşe var aşkurinen.
140- Denizde ıslanan, yağmurdan korkmaz.

141- Mʒaşi tude iri xolo Ğormotişi on.
141- Gökyüzünün altında her şey Allah'ın elindedir.

142- Mt̆eri manebra-megabre var iyen.
142- Düşman dost olmaz.

143- Mt̆eris mt̆eroba unon do manebras manebroba.
143- Düşmana düşmanlık gerekir, dosta dostluk.

144- Mʒika var ort̆asi dido var iyen.
144- Az olmayınca, çok olmaz.

145- Na uşkun ikums, na var uşkun digurams.
145- Bilen yapar, bilmeyen öğrenir.

146- Nananena gondinina, ti'ti gondineri giğun.
146- Anadilini unuttuysan kendini de unutmuşsun demektir.

147- Nananena va goindinen.
147- Anadil unutulmaz.

148- Nanask̆ani gauropenna, xark̆i nana mo ogoram.
148- Anneni seviyorsan, başkalarının annesine küfür etme.

149- Nena gurişi nek̆na on.
149- Dil yüreğin kapısıdır.

150- Nosişeni gza ar on.
150- Akıl için yol birdir.

151- Nosi şuk̆a varon, megit̆xa do mekça.
151- Akıl hıyar değil ki, kırıp da vereyim.

152- Oç̆it̆xu oncğore var on, va gişkun do var iç̆it̆xam na oncğoren.
152- Bilmemek ayıp değil, bilmiyor ve sormuyorsan ayıp.

153- Onç̆aru gişkurt̆as do noşk̆erite nç̆ari.
153- Yazmayı bil de, kömür'le yaz.

154- Omçiru va gişkun na ʒ̆ari mu gorum?
154- Yüzmeyi bilmiyorsan, suda ne arıyorsun?

155- Ora miti var mç̆eşums.
155- Zaman, kimseyi beklemez.

156- Oramuşi ğura ti vrosi on.
156- Zamanında ölüm de iyidir.

157- Oroperişi medi kodoskudu beçari.
157- Bir sevda uğruna bekar kaldı.

158- Ort̆aşa vrosi ort̆i, doğura doğurare.
158- Yaşarken iyi yaşa, ölüp gideceksin.

159- Oşi zengini oz̆ğuşe ar fuk̆ara oz̆ğu vrosi’n.
159- Yüz zengini doyurmaktan bir fakiri doyurmak iyidir.

160- Oxorişi gza puci ti kuşk̆un.
160- Evin yolunu inek de biliyor.

161- Oxorzasuzi k̆oçi t̆angalasuzi puci numgvas.
161- Kadınsız erkek, çıngırağı olmayan inek gibidir.

162- P̆at̆i mtini, k̆ai mʒudis ucgins.
162- Kötü bir gerçek, iyi bir yalandan iyidir.

163- P̆eat̆i k̆oçişi cari laç̆i ti var imxos.
163- Kötü insanın yemeğini köpek de yemez.

164- Ubereli k̆oçi xezdimeri iyen.
164- Çocuksuz insan cimri olur.

165- Uça puci ti k̆çe mca uğun.
165- Siyah ineğin de beyaz sütü olur.

166- Si dibadisi mitxa doğuru.
166- Sen doğduğunda, biri öldü.

167- Şk̆un pç̆arit, tk̆va goliyonamt; tk̆va nç̆arit do hini goliyonan.
167- Biz yazdık, siz okuyorsunuz, siz de yazın onlar okusun.

168- Var digurasi, çabla'ti var gaç̆en.
168- Öğrenmeden çarık da dikemezsin.

169- Var gişkun na iç̆it̆xi, oç̆it̆xu oncğore var on.
169- Bilmiyorsan sor, sormak ayıp değil.

170- Yoxo k̆oçi var, k̆oçi yoxo omsk̆vanams.
170- İsim, adamı değil, adam ismi güzelleştirir.

171- Ʒ̆arişe gamaoneri ç̆xomi daçxurişe var aşkurinen.
171- Sudan çıkmış balık, ateşten korkmaz.

172- Ʒ̆ari na moğams ʒ̆ari mendiğams.
172- Suyun getirdiğini su götürür!

173- Ʒ̆arişi k̆vanʒa ʒ̆arişi gzas nt̆roxun.
173- Su testisi su yolunda kırılır.

Devam edecek!..

Kaynak: İsmail Avcı Bucaklişi & Hasan Uzunhasanoğlu, Lazuri Turkuli Nenapuna - Lazca Türkçe Sözlük, 1999 - Mecit Çakırusta: Lazuri Meyoçamepe Do Oxvamepe - Megrel-Laz Atasözleri, Mjora Lazepeşi Nena, Sayı 1, kış 2000 - A.İ.Aksamaz: Dil,Tarih, Kültür, Gelenekleriyle Lazlar. - Edit: Yavuz Yazıcı (Dutxuri) / Mjora.Com 2025

🍪 Çerez Kullanımı