1) Xp̆. Ar k̆ayas jur ʒ̆iʒ̆ila golaz̆in (Ofidepe)
1) Arş. Ar k̆aya cur ʒ̆iʒ̆ila golazun (Ofidepe)
1) Tr. Bir kayada iki yılan uzanmış (Kaşlar)

2) Xp̆. Ela-vela, dunya alemik icers emuşi nena (Ok̆a)
2) Arş. Ela-vela, dunya alemi iceray himuşi nena (Ok̆a)
2) Tr. Ela-vela dünya alem inanır onun sözüne (Okka : Bir çeşit ölçü birimi)

3) Xp̆. Kra uğun, camuşi va ren; ncaşa eyulun, k̆oçi va ren; ç̆aups ç̆aups xoca va ren. (Penʒ̆e)
3) Arş. Kra uğun, camuşi var on; ncaşa eyulun, k̆oçi var on; nç̆aruy nç̆aruy Xoca var on. (Penʒ̆e)
3) Tr. Boynuzu var camış değil, ağaca çıkar adam değil, yazar yazar hoca değil (salyangoz)

4) Xp̆. Dunya mugvala ren, soti nek̆na va ren, doloxe millet̆i molobğun, ar demirik gonʒ̆k̆ips. (Qoqore)
4) Arş. Dunya mugvala on, soti nek̆na var on, doloxe millet̆i molobğun, ar demiri gonʒ̆uy. (Ore)
4) Tr. Dünya yuvarlaktır, hiçbir yerinde kapısı yoktur, içinde insanlar doludur, bir demir içini açar (Kabak)

5) Xp̆. Ar k̆ayas ont̆ule ren, goğoberi en xçe dişkaten (Nunk̆u)
5) Arş. Ar k̆ayas ont̆ule on, ğoberi-muşi kçe dişkaten (p̆ici)
5) Tr. Bir kayada Pencere, beyaz tahtayla çevrilmiş (Ağız)

6) Xp̆. Otxo cumak ar burğis gepsipan. (Puciş buz̆epe)
6) Arş. Otxo cuma ar burği cepsaman. (Pucişi buz̆epe)
6) Tr. Dört erkek kardeş bir burği’ye* işerler (İneğin memeleri)

7) Xp̆. K̆a-k̆a-k̆a-k̆a, dop̆i ar bere, ne xe uğun ne k̆uçxe, mugvala ren hem bere. (Makvali)
7) Arş. K̆a-k̆a-k̆a-k̆a, dop̆i ar bere, ne xe uğun ne k̆uçxe, mugvala on ham bere. (Makfali) 
7) Tr. Gıt gıt gıdak, bir çocuk yaptım yuvarlak, ne eli var, ne ayağı  (Yumurta)

8) Xp̆. İpxors, ipxors va iz̆ğen; gyayi va meçana ğurun. (Daçxuri)
8) Arş. İmxoy, imxoy var iz̆ğen; cari var meçana ğurun. (Daçxuri)
8) Tr. Yer yer doymaz, yemek vermezsen ölür (Ateş)

9) Xp̆. K̆inçi va ren, putxun; nz̆i va ren naʒonen; irişen loʒa, irişen mçoxa ren. (Nena)
9) Arş.K̆inçi var on, putxun; nz̆i var on, naʒonen; irişe loʒa, irişe mçoxa on. (Nena)
9) Tr. Kuş değil ama uçar, diken değil ama batar, her şeyden tatlı, her şeyden ekşi (Dil)

10) Xp̆. Mpalu var iç̆k̆omen. (Ncumu)
10) Arş. Mpalu var işkomen. (Ncumu)
10) Tr. Yavan yenmez. (Tuz)

11) Xp̆. Jur cumalepe manz̆agerepe renan, ar duyla ikoman, artikati var içinoman. (Tolepe)
11) Arş. Cur cumalepe manz̆agerepe onan, ar duyla ikuman, artikarti var içinaman. (Tolepe)
11) Tr. İki kardeş komşular, aynı işi yapar ama birbirlerini tanımazlar. (Gözler)

12) Xp̆. Pimpili kuğun, k̆oçi va ren; molla mo giçkit̆an. (Txa)
12) Arş. Pimpili kuğun, k̆oçi var on; molla mo gişk̆urt̆an. (Txa)
12) Tr. Sakalı var adam değil, molla sanmayın. (Keçi)

13) Xp̆. Xe do k̆uçxe va uğun, gza gorums, koz̆irui ulun. (ʒ̆k̆ari)
13) Arş. Xe do k̆uçxe var uğun, gza goruy, koz̆iruyi ulun. (ʒ̆ari)
13) Tr. Eli ayağı yoktur, yol arar, bulunca gider. (Su)

14) Xp̆. Cebis va dologadven, nunk̆u va amagadven, loʒanoba-muşi iris kuçkin, irişen nostoneri ren. (Nciri)
14) Arş. Cebi var dologadven, p̆ici var amagadven, loʒanoba-muşi iri kuşkun, irişen nostoneri on. (Nciri)
14) Tr. Cebe koyamazsın, ağıza alamazsın, tadını herkes bilir, her şeyden tatlıdır.(Uyku)

15. Meg. Otxi jima koçi arti kudi giortu.
15. Arş. Otxo cumaşa ar kudi mootfey. (Pucişi buzepe)
15. Tr. Dört kardeşe bir şapka konuldu. (İneğin memeleri)

16. Meg. Çkimi çiçe ort̆vinias dğas wegiontinç̆i.
16. Arş. Şk̆imi ʒ̆ulu livadi p̆ot̆e var mtuy. (Nʒa)
16. Tr. Benim küçük Sebze bahçemde hiç kar yağmaz. (Gökyüzü)

17. Meg.Çkimi çiçe ortvinia çe kvat epşare.
17. Arş. Şk̆imi ʒ̆ulu livadi kçe kfalepete opşeri. (p̆ici)
17. Tr. Benim küçük Sebze bahçem beyaz taşlarla dolu. (Ağız)

18. Meg. Meurcu, mourcu do kvale vegioxunuanc. (nişi)
18. Arş. Ulun mulun do noveli va naşk̆uy. (Feluk̆a)
18. Tr. Gider, gelir de iz bırakmaz. (Kayık)

19. Meg. Gale çe do dinoxole gverdi çe do gverdi çita. (Markvali)
19. Arş. Gale kçe do doloxe gverdi kçe do gverdi mç̆ita. (Makfali)
19. Tr. Dışı beyaz, içi yarı beyaz ve yarı kırmızı. (Yumurta)  

20. Meg. Uças çita gakvarkval. (çuani do daçxiri)
20. Arş. Uçaşi galendo mç̆ita gok̆orun. (Öurç̆i do daçxuri)
20. Tr. Siyahın etrafında bir kırmızı dolanır. (Kazan ve Ateş)  

21. Meg. Arti pişkosali miğu do iro şoliri re. (nina)
21. Arş. Ar xavli komiğun do irote ğvareri’n. (Nena)
21. Tr. Bir havlum var da her zaman ıslak. (dil)  

22. Meg. Arti şkartuni miğu, p̆k̆içi do vamak̆iç. (şara)
22. Arş. Ar eyotfala komiğun, dopk̆ot̆i dopk̆ot̆i do var ikot̆u. (Gza)
22. Tr. Bir Yorganım var, katladım, katladım da katlanmadı. (Yol)

Kısaltmalar:

• Arş. (Art̆aşeni-Ardeşen)
• Xp̆. (Xop̆a-Hopa)
• Meg. (Megreli-Megrel)

Kaynak:

• Gampʒanebi Guram K̆artozia, Lazuri  t̆ekst̆ebi 1
• Bleichsteiner, Robert ‘Kaukasische Forschungen’ 1.Teil (Kafkas Araştırmaları, 1.Bölüm), Viyana 1919, Verlag des Forschungsinstitutes für Osten und Orient, Sayfa 156 ve 157.  Bleichsteiner’in Bilmeceler için yararlandığı kitap: Iw. Ja.  Petrow, Mingrel'skie teksty S.K. X 2 Sayfa 257

*Burği: Tazeyken yapraklarından yemek de yapılabilen, ırmak kenarlarında, sulu ortamlarda yetişen, geniş yapraklı bir bitki türü

Almancadan çeviren: Mahir Yıldız

Mjora.Com 28.06.2026