32

başkalaşma fiili

32. Başkalaşma Fiili

32.1.“Biri bir şey oluyor”

Yalın özneli Yalın yüklemli fiil

Bir halden başka bir hale geçmeyi ifade eden fiildir. Örneğin, “öğrenci iken mimar olmak” gibi.

Yasak kipi, “doren”li, “dort̆un”lu, “-na”lı, “ -k̆p ”lu vs. biçimleri bulunmaktadır. Elbette ki olumsuz ve soru biçimleri de vardır.

► Bere-skani mu ivu ? Çocuğun ne oldu ?
► T̆oxt̆ori ivu. Doktor oldu.
► Xarmeli ort̆u, k̆ai diqu. sap. Hastaydı, iyileşti.
► P̆uliʒ̆a korme diyu. Civciv tavuk oldu.
► Si imordasis muya iyare? Sen büyüyünce ne olacaksın?
► Ma vimordasis abuk̆at̆i viyare. Ben büyüyünce avukat olacağım.

32.2. “-a-” kök önekli başkalaşma fiili

32.2.1. Yapım

32.2.2.Kullanım

32.2.2.1.“Biri birinin birşeyi oluyor”

{ yö.dtm.yyk } Yalın özneli, Datif tümleçli, Yalın yüklemli fiil

“Bir şahısın bir şeyi oluyor”. Örneğin “bir şahısın öğrencisi oluyor”

► Si ma cuma mayer. Sen benim kardeşim olursun.
► Ma si cuma gayer. Ben senin erkek kardeşin oluyorum.
► Hentepe tkva malte gavenan. Onlar size komşudurlar.
► Him ma nana mayen. O benim annem olur.
► Sin ma mu maqver ? Sen bana ne oluyorsun ? (benim neyimsin ?)
► He k̆pçi ma cumadi maven. O adam benim amcam (dayım) olur.
► Ma si dadi gaqver. Ben senin halan olurum.
► Hemus si mutu var aver. Sen onun hiçbir şeyi olmuyorsun.
► E k̆ulani, aya si mu gaqven? O kız senin neyin oluyor?

32.2.2.2.“Birinin (önceden olmayan birşeyi) oluyor ”

{ yö.dtm } Yalın özneli, Datif tümleçli fiil

► Ma ar bere mayen. Benim bir çocuğum oluyor.
► P̆ot̆e bere var maven. Hiçbir zaman çocuğa sahip olamıyorum.
► Ham livadis vorsi lazut̆i mayen. Bu tarlada benim iyi mısırlarım olur.
► Ma axiris p̆nda ar xoci mayen. Benim ahırda her zaman bir öküzüm olur.
► Ar biçi bere dogavu-na hentepes komeçi. Bir erkek çocuğun olduysa onlara ver.
► Si sum tane k̆ulani gaqven. Senin üç kızın oluyor.
► Ğomamci k̆ulani aqvu. Dün gece bir kız çocuğa sahip oldu.
► Hem oxorcas lu var ayen. O kadının lahanası olmuyor.
► Ar tutaşe Aşelas a bozomota aven. Bir ay sonra Aşela'nın bir kız çocuğu oluyor (olacak).

32.2.2.3.Sıfat yüklem ile kullanım

{ dö.syk } Datif özneli, Sıfat yüklemli fiil

► Leba mayu. Geciktim.
► Mçxvapa mayu. Sıcaklandım.
► İni gayu-i? Üşüdün mü ?
► Qvini var gaqu-i ? Üşümedin mi ?
► Opşa xuçe mayu. Çok kızdım.
► Dido oncğore mavu. Çok utandım.
► Mitis bela var aqvas. Kimsenin başına bela olmasın.
► Mutu zori gaqvas-na, maʒ̆k̆indi k̆itis komuidvi! Bir sıkıntın olursa yüzüğü parmağına tak!